VN-Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen Filippo Grandi praat met de Nicaraguaanse asielzoeker Carmen* bij haar marktkraam in Upala, Costa Rica. © UNHCR / Santiago Escobar-Jaramillo
Toen drie jaar geleden de politieke protesten zich verspreidden in Nicaragua, gaf supermarkteigenaar Carmen* eten aan studenten die opriepen tot hervormingen. Toen er een offensief volgde, pakte hij een koffer, pakte zijn jonge dochter op en vluchtte de grens over naar Costa Rica.
“Ze bedreigden ons…. (en) Ik moest alles achterlaten, absoluut alles wat ik had. Ik heb zelfs mijn dromen achtergelaten”, zegt Carmen, 30, wier winkel werd geplunderd in de verwarring die volgde. “Ik moest de zeven jaar werk die ik in mijn bedrijf had geïnvesteerd om mijn dochter te redden, opgeven.”
Er zijn momenteel ongeveer 87.000 Nicaraguanen zoals Carmen die asiel zoeken in Costa Rica. Drie jaar later proberen ze nog steeds een weg vooruit te vinden.
Toen ze in veiligheid kwam, vonden Carmen en haar dochter onderdak in een klein kamertje dat hen werd geleend door een vriendelijke Costa Ricaanse familie. Ze hadden geen stromend water of elektriciteit, en als de wind blies, werd het zinken dak omhoog getild, wat ook weinig bescherming bood tegen tropische regenbuien.
“Alles stopte. Wij konden niets doen".
Ze was al haar hele leven ondernemer en hoopte een goed bedrijf te kunnen opbouwen en verkopen van traditionele Nicaraguaanse snoepjes genaamd ‘cajeta’, een soort pudding. Maar zonder oven of zelfs koelkast leek dat onmogelijk, totdat Carmen hulp kreeg van de Women's Foundation, een non-profitorganisatie die samenwerkt met UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie.
Ze boden trainingen voor kleine bedrijven en startkapitaal waarmee hij de apparaten kon kopen die hij nodig had om zijn producten te bereiden: een verleidelijke selectie delicatessen, bereid volgens de recepten van zijn grootmoeder, met lokaal geproduceerde, biologische ingrediënten. De verkoop begon net een vlucht te nemen toen de pandemie van het coronavirus toesloeg.
“Toen dat gebeurde, stopte alles”, herinnert Carmen zich. "Wij konden niets doen".
Het leven was opnieuw erg zwaar voor Carmen, haar nu zesjarige dochter, en haar man, die zich een jaar later bij hen had gevoegd. Toen kreeg het gezin een nieuwe reddingslijn: een kraampje in de nieuw opgerichte 'Mercado Upaleño', een wekelijkse openluchtmarkt in de grensstad Upala in het noorden van Costa Rica.
“Het helpt bij het bevorderen van vreedzaam samenleven tussen lokale gemeenschappen.”
De markt, een gemeentelijk project dat mogelijk is gemaakt met de steun van UNHCR, heeft tot doel lokale boeren, ambachtslieden en handelaren te ondersteunen en tegelijkertijd kopers en verkopers bescherming te bieden tegen COVID-19, dankzij frisse lucht, maskers en sociale afstand.
Tijdens een bezoek aan de markt op 10 februari prees Filippo Grandi, Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties, het initiatief als een voorbeeld van een win-winproject dat zowel asielzoekers als de gemeenschappen die hen ondersteunen ten goede komt en dat zou kunnen worden toegepast andere plaatsen.
“Het helpt de economie nieuw leven in te blazen die nu pas uit de impact van COVID begint te komen, en helpt ook bij het bevorderen van vreedzaam samenleven tussen lokale gemeenschappen in een zeer achtergesteld gebied, en gemeenschappen van vluchtelingen en asielzoekers”, zei hij, nadat hij een monster had genomen. van Carmen. snoep en enkele van de andere aangeboden producten. "Ik denk dat het een goed model is voor veel andere plaatsen waar asielzoekers en vluchtelingen in de gemeenschap wonen."
De zesdaagse missie van de Hoge Commissaris naar Latijns-Amerika komt op het moment dat landen worstelen met de impact van COVID-19, die honderdduizenden levens heeft gekost en een verwoestende economische tol heeft geëist in de hele regio. De reis omvatte ook een bezoek aan Colombia, waar de regering aankondigde Venezolanen te regulariseren om hen te helpen integreren in de Andes-natie.
Voor Carmen en andere eigenaren van kleine bedrijven zoals zij is de wekelijkse markt in Upala een redder in nood geweest. Met zijn inkomsten uit zijn kraam en de afhaalbestellingen die enorm stijgen dankzij de bekendheid die de markt hem heeft gegeven, kan hij nu zijn gezin onderhouden.
Haar lang gekoesterde doel om op een dag haar supermarkt in Nicaragua uit te breiden is een nieuwe droom geworden: Carmen hoopt nu dat haar snoepjes op een dag een plekje in de schappen van supermarkten in heel Costa Rica kunnen bemachtigen.
“Mijn bedrijf bestaat uit een heleboel goede dingen in één”, zei hij met een glimlach. “Naast dat het mij financieel ondersteunt, geeft het mij ook de vreugde om ervaringen met andere mensen te kunnen delen.”
*De naam is om veiligheidsredenen gewijzigd.