Het verlies van productief land heeft verstrekkende gevolgen voor de hele economie. Het raakt de inkomsten van boeren en veehouders, de voedselprijzen, leidt tot banenverlies en overheden moeten steeds meer uitgeven om droogtes en andere crises het hoofd te bieden.
De kosten voor landherstel bedragen al minstens 878 miljard dollar per jaar, terwijl het herstel van het land jaarlijks zo'n 1,8 biljoen dollar aan voordelen zou kunnen opleveren. Voor elke geïnvesteerde dollar wordt het economische rendement geschat op tussen de 7 en 30 dollar.
Vanuit Ulaanbaatar, Mongolië, waar de COP17 van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD) wordt gehouden, pleitte VN-vice-secretaris-generaal Amina Mohammed voor de noodzaak om bodemgezondheid als een economische kwestie te beschouwen en om oplossingen die al werken op grotere schaal toe te passen.
Veel plannen, weinig geld
Het probleem is dat de investeringen nog lang niet toereikend zijn.
"In het huidige tempo investeren we slechts zo'n 77.000 miljard dollar per jaar van de benodigde 355.000 miljard dollar," zei Mohammed tijdens een bijeenkomst op hoog niveau over financiering.
Veel landen hebben al vooruitgang geboekt. Meer dan 70 landen hebben met steun van de UNCCD nationale droogteplannen ontwikkeld, en andere landen hebben oplossingen getest voor bodemherstel, de bescherming van graslanden of een efficiënter watergebruik. De volgende stap is het verkrijgen van de middelen om van geïsoleerde projecten over te stappen naar grootschalige landherstelprogramma's.
"Het is niet de bedoeling dat ze nationale plannen ontwikkelen en vervolgens zelf de middelen moeten vinden om die uit te voeren," aldus Mohammed. "Er moet financiering beschikbaar zijn om te investeren in de prioriteiten die de landen zelf hebben vastgesteld."
De adjunct-secretaris-generaal riep op tot integratie van landgebruik en droogtebestendigheid in de economische besluitvorming van landen, van begrotingen en investeringsplannen tot nationale ontwikkelingsstrategieën. Ze stelde ook voor om subsidies die onhoudbare landbouwpraktijken of inefficiënt watergebruik bevorderen te herzien en publieke financiering en garanties in te zetten om risico's te verminderen en particuliere investeringen aan te trekken.
"Gezonde grond is geen ecologische luxe. Het is productief kapitaal," stelde hij. "Bodem is infrastructuur. Stroomgebieden zijn infrastructuur. Weiden zijn productieve bezittingen."
Tot wel 40% van het landoppervlak op aarde is aangetast, en sinds 2000 zijn droogtes met 29% toegenomen in frequentie en duur. Tegen 2050 zou tot driekwart van de wereldbevolking hierdoor getroffen kunnen worden.
Een muur die niet langer alleen uit bomen bestaat.
In Afrika begon een van de grootste initiatieven voor grootschalig herstel met het idee om een uitgestrekte groene gordel door de Sahel te creëren. De Grote Groene Muur is sindsdien uitgegroeid tot een bredere strategie die gericht is op het terugwinnen van land en tegelijkertijd het genereren van voedsel, inkomen en werkgelegenheid voor de lokale gemeenschappen.
Meer dan 20 miljoen hectare is hersteld dankzij inspanningen die verband houden met het initiatief en andere projecten die verder reiken dan de oorspronkelijke corridor. In Niger hebben boeren zelf vijf miljoen hectare hersteld.
Deze economische component is van bijzonder belang in de Sahel en het Tsjaadmeerbekken, waar landdegradatie en droogte worden verergerd door conflicten, onveiligheid en een gebrek aan kansen.
"Het herstellen van het land zal conflicten niet beëindigen. Maar het kan wel helpen om de bestaansmiddelen en kansen te herstellen, waardoor mensen een belang krijgen bij vrede," aldus Mohammed.
Een stem over het land dat ze bewerken
Restauratie roept ook een fundamentele vraag op: welke macht hebben de mensen die verantwoordelijk zijn voor het herstel van het land erover? Boeren, herders en gemeenschappen hebben generaties lang kennis opgebouwd over de gebieden die ze beheren, maar ze hebben niet altijd gegarandeerde rechten daarop of nemen deel aan investeringsbeslissingen.
"We kunnen mensen niet vragen het land te herstellen terwijl we hen tegelijkertijd betekenisvolle rechten daarover ontzeggen," waarschuwde Mohammed.
De kloof is vooral groot voor vrouwen. In 86% van de landen die gegevens over landbezit aan de Verenigde Naties verstrekken, hebben minder vrouwen dan mannen gegarandeerde rechten op landbouwgrond.
Als voorbeeld van wat er kan gebeuren wanneer die kloof kleiner wordt, noemde de adjunct-secretaris-generaal een vrouwencoöperatie onder leiding van Florence Banou in Bandiagara, Mali. De groep heeft aangetast land hersteld en de lokale voedselproductie verhoogd. Nadat de gemeente de resultaten had gezien, kende zij hen vier hectare grond toe om hun werk uit te breiden.
Mohammed benadrukte dat landrechten gepaard moeten gaan met toegang tot financiering, opleiding, technologie en markten, zodat vrouwen ook kunnen profiteren van de economische waarde die door herstelwerkzaamheden wordt gegenereerd.
Uiteindelijk, zo betoogde hij, betekent het terugwinnen van het land ook dat degenen die ervan afhankelijk zijn, daar hun bestaan kunnen opbouwen.
“Een gezond land biedt mensen iets fundamenteels: de mogelijkheid om een toekomst op te bouwen waarin ze zich thuis voelen en kunnen floreren.”