De dag voordat een lawine van ijs, rotsen en modderig water door de Himalaya-valleien langs de grens tussen Nepal en China raasde, sprak Dipesh Chapagain met een collega over hoe verwoestend een ramp van die omvang zou kunnen zijn.
Voor deze 40-jarige klimaatonderzoeker, die opgroeide in de heuvels van Oost-Nepal en nu bergrisico's bestudeert aan de VN-universiteit in Bonn, Duitsland, was de kwestie zowel professioneel als zeer persoonlijk.
Gedurende zijn leven heeft hij gezien hoe de risico's voor de regio zijn veranderd.
'Toen ik kind was, was dat niet zo,' herinnerde hij zich. 'En ook niet toen mijn ouders of grootouders kind waren. Dat was niet de grootste uitdaging waar zij voor stonden.'
Een gletsjer begeeft het, een berg stort in.
Woensdagochtend om 8:37 uur stortte een helling hoog in de Himalaya in.
De instorting was zo krachtig dat seismische instrumenten deze registreerden als een gebeurtenis met een magnitude van 5,2 , waardoor ze het aanvankelijk aanzagen voor een aardbeving. Het gesteente onder een gletsjer begaf het, waardoor een enorme hoeveelheid ijs en gesteente zo'n 1200 meter naar de bodem van het dal werd gesleurd.
Water, sediment en enorme rotsblokken stroomden de rivieren in en verwoestten steden en dorpen langs een van de belangrijkste handelsroutes tussen Nepal en China. Bij een meetstation steeg het waterpeil in slechts een half uur met negen meter.
Tegen vrijdag waren er in Nepal en Tibet meer dan 500 doden gemeld en werden er nog steeds meer dan 1500 mensen vermist , onder wie honderden buitenlanders.
De directe familie van Chapagain bleef ongedeerd. Desondanks was hij diep geraakt door het nieuws.
"Het is altijd moeilijk om deze verwoestende berichten uit mijn land te ontvangen," zei hij. "Het gebeurt steeds vaker en met grotere intensiteit."
De ramp illustreert op brute wijze een probleem waar klimaatwetenschappers al jaren voor waarschuwen. De ijsstructuur van de Himalaya verandert , waardoor miljoenen mensen worden blootgesteld aan steeds onvoorspelbaardere en in sommige gevallen destructievere gevaren.
Hoe een aardverschuiving in de bergen veranderde in een dodelijke overstroming.
Experts proberen nog steeds de opeenvolging van gebeurtenissen te reconstrueren die tot de ramp van woensdag hebben geleid. Analyse van satellietbeelden suggereert dat de rotsbodem onder een gletsjer het begaf, waardoor een enorme massa ijs en rotsen in de Lhende Khola, een zijrivier van de Bhotekoshi, stortte en de daaropvolgende verwoestende keten van gebeurtenissen in gang zette.
Het mechanisme verschilde van dat van de overstromingen die worden veroorzaakt door het plotselinge overlopen van gletsjermeren , die Chapagain en zijn collega's bestuderen in de hele Hindu Kush-Himalaya-regio via het Global Mountain Safeguard (GLOMOS)-onderzoeksprogramma, dat onderdeel uitmaakt van het Environment and Human Security Institute van de Universiteit van de Verenigde Naties.
Een recent onderzoek van het programma analyseerde 493 van dergelijke overstromingen , vanaf de vroegst beschikbare gegevens tot 2024. De resultaten laten zien dat deze gebeurtenissen sinds 1950 ongeveer vijf keer zo vaak voorkomen , van gemiddeld zo'n zeven per decennium tot 34.
Deze overstromingen ontstaan doorgaans wanneer smeltwater zich ophoopt in meren rond terugtrekkende gletsjers, vaak tegengehouden door instabiele barrières van ijs, los gesteente of sediment. Wanneer deze natuurlijke dammen breken, kunnen enorme hoeveelheden water vrijwel onmiddellijk vrijkomen.
De ramp van woensdag lijkt echter een ander verloop te hebben gehad.
"Deze keer heeft hij de tussenstap overgeslagen," legde Chapagain uit.
In plaats van een overstromend gletsjermeer, brak een massa rots en ijs van de berg af en veroorzaakte een kolkende stroom in de lager gelegen gebieden. Onderzoekers bestuderen nu of het puin de rivier tijdelijk blokkeerde voordat de barrière het begaf, hoewel Chapagain waarschuwde dat deze volgorde nog niet is bevestigd.
Voor wetenschappers is het verschil belangrijk. Maar stroomafwaarts kan het resultaat angstaanjagend veel op elkaar lijken: een enorme hoeveelheid water, ijs en puin die vrijwel zonder waarschuwing in smalle, bewoonde valleien terechtkomt.
Het is onduidelijk of klimaatverandering de oorzaak was van de aardverschuiving van woensdag. De opwarming van de aarde verandert echter in hoog tempo de hooggelegen gebieden waar deze rampen plaatsvinden. Naarmate gletsjers smelten en de permafrost ontdooit, kunnen rotsen die ooit door ijs werden vastgehouden instabiel worden, terwijl de toename van smeltwater de hellingen verder kan verzwakken.
De gevolgen reiken veel verder dan de berggemeenschappen. Het Hindu Kush-Himalaya-gebergte voedt tien grote rivierbekkens waarvan zo'n 2100 miljard mensen afhankelijk zijn voor water, voedsel, energie en hun levensonderhoud.
Steeds meer mensen vestigen zich in risicogebieden.
Maar niet alleen de bergen veranderen. Ook de geografie van het menselijk leven eronder ondergaat een transformatie.
Toen Chapagain een kind was, zo legde hij uit, bouwden families in veel bergachtige gebieden van Nepal traditioneel hun huizen op de hogere delen van de heuvels, terwijl ze rijst en andere gewassen verbouwden op vlakker land in de buurt van de rivieren. De moestuin van zijn eigen familie lag hoog in de bergen; de rijstvelden lagen beneden, vlakbij de rivier.
In de loop der tijd zijn wegen, bedrijven, hotels en waterkrachtcentrales steeds meer geconcentreerd geraakt in rivierdalen, waar de bouw gemakkelijker is en de economische mogelijkheden groter zijn. De waterbronnen voor sommige nederzettingen op hogere hoogtes zijn ook opgedroogd, merkte Chapagain op, waardoor bewoners gedwongen zijn te verhuizen naar lager gelegen gebieden.
Dit heeft een gevaarlijke samenloop van omstandigheden gecreëerd: terwijl de opwarming de bergen verandert, concentreren zich steeds meer mensen en infrastructuur in de corridors waardoor water en puin naar beneden stromen.
De vallei die woensdag door overstromingen werd verwoest, weerspiegelt die botsing. De Bhote Koshi-Trishuli-corridor is een belangrijke handelsroute naar Kathmandu en is bezaaid met waterkrachtcentrales, bruggen, wegen, hotels en nederzettingen. De overstromingen beschadigden de elektriciteitsinfrastructuur en verstoorden de transport- en communicatieverbindingen in de hele regio.
Het gevaar had al waarschuwingssignalen afgegeven. Vorig jaar trof de plotselinge overstroming van een gletsjermeer hetzelfde riviersysteem, met negen doden en 24 vermisten tot gevolg.
Wanneer elke minuut telt
Voor Chapagain legde de ramp van woensdag ook een fundamentele zwakte bloot: de beperkte waarschuwingstijd die gemeenschappen hebben voordat een ramp die hoog in de bergen ontstaat hen bereikt.
Volgens berichten kwamen de Nepalese autoriteiten pas op de hoogte van de overstromingen toen deze de grens al naderden. Vervolgens werden waarschuwingen stroomafwaarts doorgegeven via sms-berichten, sociale media, telefoongesprekken en alarmen.
Hij betoogt dat het verminderen van het gevaar veel hogerop moet beginnen: het continu monitoren van gletsjers en instabiele hellingen met behulp van satellietwaarnemingen, het plaatsen van weerstations en rivierpeilmeters, en het beschikken over waarschuwingssystemen die gemeenschappen voldoende tijd geven om te evacueren.
Bovendien, aangezien rivieren en gletsjers landsgrenzen overschrijden, moeten China, Nepal en de stroomafwaarts gelegen landen snel informatie met elkaar uitwisselen.
Er is echter een dieperliggend probleem. Zelfs als de uitstoot van broeikasgassen drastisch zou afnemen, zo legde Chapagain uit, zouden gletsjers nog tientallen jaren massa blijven verliezen als gevolg van de opwarming die al in het klimaatsysteem is ingebouwd.
De mensheid kan nog steeds invloed uitoefenen op hoeveel ijs er uiteindelijk verloren gaat. Ze heeft echter veel minder controle over wat er in de nabije toekomst zal gebeuren.
Voor Chapagain kan aanpassing daarom niet langer worden opgevat als een voorbereiding op een verre toekomst.
Voor de gemeenschappen die ten zuiden van de Himalaya wonen, brak die toekomst woensdag aan.