De combinatie van aanhoudende droogte en recordhoge zomertemperaturen versnelt de achteruitgang van bossen in Europa en Noord-Amerika . Het gebrek aan water vergroot het risico op bosbranden, de verspreiding van plagen en ziekten en andere effecten die het vermogen van deze ecosystemen om een steeds extremer klimaat te weerstaan, bedreigen.
De Economische Commissie van de Verenigde Naties voor Europa (UNECE) waarschuwt dat deze druk niet beperkt is tot grote bosgebieden. Ook stedelijke bomen lijden onder de gevolgen van waterschaarste en intense stedelijke hitte, waardoor een natuurlijke infrastructuur die helpt de temperatuur te verlagen, de luchtkwaliteit te verbeteren en het menselijk welzijn te beschermen, in gevaar komt.
De situatie is met name in Europa zorgwekkend. Volgens gegevens van het Europees Observatorium voor Droogte, aangehaald door de UNECE, kampt 50% van het grondgebied van de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk momenteel met droogte , op het niveau van monitoring, waarschuwing of alarm. Ernstige neerslagtekorten verminderen de bodemvochtigheid en brengen de gezondheid van bossen in gevaar.
In delen van West- en Centraal-Europa heeft het aanhoudende gebrek aan regenval historische proporties aangenomen. Bepaalde regio's kampen met het langste en meest aanhoudende jaarlijkse regentekort in meer dan zes decennia , een situatie die nu al leidt tot bladverlies en schade aan de boomkruinen.
Droogte, plagen en branden slaan tegelijkertijd toe.
Het watertekort staat niet op zichzelf. De stress veroorzaakt door hitte en droogte valt samen met een verhoogd risico op bosbranden en andere bedreigingen, zoals agressieve uitbraken van schorskevers en plantenziekten . De combinatie van deze factoren leidt tot een ongekende afname van het aantal bomen in verschillende delen van de regio.
Dit probleem draagt bij aan een reeds aanzienlijke druk. Basisgegevens van de UNECE voor 2025 geven aan dat insecten, ziekten en weersomstandigheden tot wel 73 miljoen hectare bos in de regio hebben aangetast.
Ook steden zijn niet immuun voor deze situatie. Daar moeten bomen tegelijkertijd omgaan met waterschaarste en het zogenaamde stedelijk hitte- eilandeffect , waarbij dichtbebouwde gebieden hogere temperaturen registreren dan hun omgeving. De achteruitgang van stedelijke bomen kan op zijn beurt het vermogen van steden om extreme hitte te matigen verminderen.
Dit verlies zou vooral problematisch zijn in een context van stijgende temperaturen, aangezien bomen en andere natuurlijke oplossingen deel uitmaken van de middelen die steden gebruiken om schaduw te creëren, de temperatuur te matigen en bij te dragen aan een betere luchtkwaliteit.
Bossen voorbereiden op een extremer klimaat
Geconfronteerd met deze toenemende risico's proberen landen in de regio de focus te verleggen van reageren op crises zodra ze zich voordoen naar zich er op de lange termijn op voor te bereiden . Een van de prioriteiten is het verbeteren van de beschikbare informatie over de schade veroorzaakt door verschijnselen zoals droogte, stormen en branden, maar ook door plagen en andere biologische agentia.
Landen werken aan nieuwe methoden om deze schade te registreren en te delen, met als doel veranderingen in bossen sneller te detecteren en beleidsmaatregelen te vergemakkelijken. Deze initiatieven zullen in november aan bod komen tijdens een bijeenkomst van het UNECE-comité voor bossen en de bosbouwsector.
In steden zijn sommige maatregelen gericht op het uitbreiden en versterken van de boomdekking en het integreren van groene infrastructuur in de stadsplanning. De UNECE bevordert ook veranderingen in de bosbouwsector, waaronder een grotere circulariteit in het houtgebruik en een efficiënter gebruik van bosproducten, gezien de mogelijkheid dat verstoringen in het bos de beschikbaarheid van grondstoffen kunnen beïnvloeden.
Samenwerking tussen landen en bosbeheer dat het gehele landschap in ogenschouw neemt, is even belangrijk om grensoverschrijdende bedreigingen aan te pakken. Het doel is, volgens de UNECE, zowel de ecologische integriteit van bossen als hun economische levensvatbaarheid te behouden in het licht van steeds veeleisendere klimaatomstandigheden.