De zeespiegel stijgt nu sneller dan ooit tevoren. De gevolgen zijn al merkbaar en de dreiging blijft toenemen.
Landen worden overstroomd, huizen lopen waterschade op en mensen verliezen hun bestaansmiddelen, wat ernstige problemen veroorzaakt en veel mensen dwingt een veiliger toekomst te zoeken.
Maar niet alleen het milieu wordt getroffen. De stijging van de zeespiegel heeft ook aanzienlijke gevolgen voor de mensenrechten , de economische ontwikkeling, de gezondheid, de cultuur, de toekomst van talloze landen en de menselijke waardigheid zelf.
Het probleem treft vrijwel iedereen, overal, zowel in ontwikkelde als in ontwikkelingslanden. Het vermogen om vandaag te handelen en zich aan te passen, zal cruciaal zijn om te bepalen of de stijgende zeespiegel een beheersbare uitdaging wordt of een crisis die hele generaties zal bepalen.
Wat is zeespiegelstijging?
Simpel gezegd stijgt de zeespiegel als gevolg van klimaatverandering, veroorzaakt door menselijke activiteiten.
Tussen 2014 en 2023 steeg de gemiddelde zeespiegel wereldwijd met 4,7 millimeter per jaar . In 2024 bereikte de stijging een recordhoogte van 5,9 millimeter.
Zelfs in het meest optimistische scenario zal de zeespiegel tegen 2100 waarschijnlijk met maximaal 0,55 meter stijgen ; in het slechtste geval zou de stijging meer dan een meter bedragen. Bij scenario's met hoge emissies bestaat er ook een kleine, maar aanzienlijke kans dat de stijging tegen het einde van de eeuw de twee meter zou kunnen benaderen.
Waardoor wordt deze toename veroorzaakt?
- Het smelten van gletsjers en ijskappen.
- Thermische uitzetting: wanneer de oceanen opwarmen, neemt het water letterlijk meer ruimte in beslag.
- over 91% van de overtollige warmte op aarde wordt door de oceanen geabsorbeerd.Zolang het klimaat door de toegenomen uitstoot van schadelijke gassen blijft opwarmen, zal een toekomstige stijging van de zeespiegel onvermijdelijk zijn.
De impact op mensen
Wereldwijd wonen zo'n 770 miljoen mensen, ongeveer één op de tien, minder dan vijf meter boven de hoogwaterlijn.
Het is een zorgwekkende nabijheid en de gevolgen ervan zijn nu al merkbaar.
- Zoetwaterputten en landbouwgronden verzouten.
- Overstromingen beschadigen ziekenhuizen, scholen en rioleringssystemen.
- De toegenomen blootstelling aan watergedragen ziekten bedreigt de drinkwatervoorraden en draagt bij aan de groeiende psychische stress.
- De visserij en het toerisme, pijlers van veel kusteconomieën, ondervinden hinder.
- Sommige prognoses geven aan dat Tegen 2050 zouden wereldwijd tot wel 1200 miljard mensen ontheemd kunnen raken.op zoek niet alleen naar veiligere plekken, maar ook naar plekken waar ze hun bestaan weer kunnen opbouwen.
- Nieuwe gegevens suggereren dat de risico's als gevolg van de stijging van de zeespiegel in sommige regio's aanzienlijk worden onderschat, waardoor tientallen miljoenen mensen extra kwetsbaar zouden kunnen zijn.
De gevolgen reiken veel verder dan fysieke schade. Cultureel erfgoed, voorouderlijk land en traditionele leefwijzen verdwijnen ook , met aanzienlijke psychologische gevolgen voor de getroffen gemeenschappen.
De economische kosten
- De schade aan de kustinfrastructuur overschrijdt nu al de 1,8 biljoen dollar.
- Zonder aanpassingsmaatregelen zouden de jaarlijkse wereldwijde verliezen kunnen oplopen tot 1,4 biljoen dollar.
- Kleine eilandstaten in ontwikkeling verloren 153.000 miljoen als gevolg van klimaatdreigingen tussen 1970 en 2020.
- De premies voor woningverzekeringen in de Verenigde Staten zijn gestegen met 33% tussen 2020 en 2023 in rampgevoelige gebieden.
- De havens, waar het doorheen vaart meer dan 80% van de wereldhandelZe worden steeds vaker blootgesteld aan overstromingen en een stijgende zeespiegel, wat risico's oplevert voor de wereldwijde toeleveringsketens.
Waar zijn de grootste risico's?
Veel van de landen die de meest acute risico's lopen, zijn juist de landen die het minst hebben bijgedragen aan de uitstoot die de zeespiegelstijging veroorzaakt en vaak ook de landen met de minste middelen om daarop te reageren.
- Kleine eilandstaten: Sommige landen in de Stille Oceaan ervaren een relatieve zeespiegelstijging die meer dan twee keer zo hoog is als het wereldwijde gemiddelde en blijven daardoor bijzonder kwetsbaar voor steeds vaker voorkomende overstromingen.
- Steden gelegen in laaggelegen delta's: in Dhaka, Mumbai en Kolkata, meer dan 14 miljoen mensen Ze riskeren hun huis, hun bestaansmiddelen en zelfs hun leven te verliezen.
- Megasteden aan de kust: Miami, New York en Guangzhou zouden verliezen kunnen lijden van biljoenen dollars als hun infrastructuur beschadigd raakt.
Kan het gestopt worden?
Niet helemaal. Een deel van de stijging is al onvermijdelijk.
Hoeveel hoger de zeespiegel zal stijgen, hangt echter af van de mate waarin schadelijke emissies nu kunnen worden teruggedrongen.
Een van de belangrijkste kritieke punten is de Thwaites-gletsjer in Antarctica , die een oppervlakte van ongeveer 190.000 vierkante kilometer beslaat. Alleen al het instorten ervan zou een plotselinge en onomkeerbare stijging van de zeespiegel met meer dan een halve meter kunnen veroorzaken, een echt en potentieel kantelpunt zonder terugkeermogelijkheid.
Aanpassen aan het onvermijdelijke
Het afstappen van klimaatveranderende fossiele brandstoffen is de belangrijkste prioriteit om de opwarming van de aarde en daarmee de stijging van de zeespiegel te beteugelen. Maar aanpassingsmaatregelen zijn nu ook nodig.
- Vroegtijdige waarschuwingssystemen die mensen in staat stellen zich te beschermen voordat een ramp zich voordoet.
- Dijken, herstel van mangrovebossen en duinen, en de geplande verplaatsing van mensen uit bedreigde gebieden.
- Betere gegevens zijn nodig, aangezien veel regio's nog steeds geen basissystemen hebben voor het monitoren van de zeeomstandigheden.
- Meer duidelijkheid over juridische kwesties, waaronder die met betrekking tot staatsvorming en maritieme zones in het geval dat bepaalde gebieden onder water komen te staan.
Ontwikkelingslanden hebben jaarlijks tussen de 310.000 en 365.000 miljard dollar nodig voor aanpassing , maar de wereldwijde financiering hiervoor bedroeg in 2023 slechts 26.000 miljard dollar.
Kort gezegd
De stijging van de zeespiegel lijkt misschien een onstuitbare kracht, maar de omvang van de schade en wie de ergste gevolgen zal ondervinden, hangt nog steeds af van de beslissingen die vandaag worden genomen door individuen, gemeenschappen en overheden.
Uiteindelijk zullen meer financiering voor aanpassing, het waarborgen dat de staatssoevereiniteit niet wordt aangetast door de stijgende zeespiegel, en het toekennen van het belang en de urgentie van een permanente mondiale prioriteit aan dit fenomeen cruciaal zijn voor de bescherming van de huizen, geschiedenis, bestaansmiddelen en identiteit van miljoenen mensen.